Balansventilatie in een bestaande woning: centraal of per kamer

Centrale balansventilatie in een bestaand huis vraagt meestal een grote verbouwing, omdat er kanalen naar elke kamer moeten.^MC Lokale balansventilatie, met een unit per kamer in de gevel, kan in een bestaand huis wel, in één of meer kamers.^MC Voor beide geldt de ISDE van €400, alleen samen met isolatie.^RVO

Wie zijn huis goed isoleert, maakt het ook luchtdichter. Dan wordt ventileren belangrijker. Duurzaam Bouwloket schrijft het zo: wie volledig isoleert, heeft minder tot geen natuurlijke ventilatie meer, en moet bewuster of anders ventileren.^DBL Balansventilatie met wtw lijkt dan de logische stap. In nieuwbouw is het dat ook. In een bestaand huis ligt het anders. In dit artikel lees je wanneer het past, welke twee vormen er zijn en waar je op let.

Twee vormen: centraal en lokaal

Centrale balansventilatie heeft één unit, meestal op zolder of in een berging, met vier kanalen aan de unit.^MC Vanuit de unit lopen kanalen naar de woonkamer en de slaapkamers, en vanuit de keuken, badkamer en wc terug. Dit is wat in de meeste nieuwbouwhuizen zit.

Lokale of decentrale balansventilatie heeft een kleine unit per kamer. Die zit in de buitenmuur en voert in die ene kamer lucht aan en af, met een eigen warmtewisselaar. Er lopen geen kanalen door het huis. Milieu Centraal schrijft dat lokale balansventilatie in een bestaande woning kan, in één of meerdere kamers.^MC

Wanneer centraal past

Duurzaam Bouwloket schrijft dat balansventilatie vooral in nieuwbouw wordt toegepast, vanwege het uitgebreide kanalenstelsel. In de bestaande bouw is het zonder grootschalige renovatie, en verlaagde plafonds, niet zomaar toe te passen.^DBL Milieu Centraal zegt hetzelfde: centrale balansventilatie vraagt in een bestaand huis meestal een grote verbouwing.^MC

Centraal past dus vooral als je toch al groot gaat verbouwen. Denk aan een huis dat je strip, een nieuwe vloer met ruimte voor kanalen, een zolder die je opnieuw indeelt, of plafonds die toch omlaag gaan. De kanalen kunnen dan mee in het werk. Wil je alleen ventilatie verbeteren zonder te verbouwen, dan is centraal meestal te ingrijpend.

Let bij centraal op vier dingen:

• Plek voor de unit, bereikbaar voor onderhoud en ver genoeg van de slaapkamers.
• Ruimte voor kanalen, met zo min mogelijk bochten. Onnodige bochten waren in het onderzoek van BBA Binnenmilieu en het RIVM een bron van lawaai.^RIVM
• Afvoer van condens. Een wtw-unit vangt condenswater op, dat via een afvoer weg moet.
• Gescheiden aanzuig en afblaas. In ruim de helft van de onderzochte nieuwbouwhuizen kwam gebruikte lucht weer naar binnen, omdat aanzuig en afblaas niet goed gescheiden waren.^RIVM

Wanneer lokaal past

Een lokale unit is een oplossing voor één kamer of een paar kamers, zonder kanalen door het huis. Je kunt beginnen met de kamer waar het het meest nodig is, bijvoorbeeld een slaapkamer na het isoleren. Wil je subsidie, dan moet de unit een recuperatieve warmtewisselaar hebben, een rendement van minimaal 80% en een capaciteit van minimaal 80 m³/h.^RVO Vraag de installateur of de unit op de meldcodelijst van RVO staat.^RVO

Een lokale unit ventileert alleen de kamer waar hij hangt. Keuken, badkamer en wc hebben hun eigen afzuiging nodig. Heb je al mechanische afzuiging (systeem C) en ben je daar tevreden over, dan kan het slimmer zijn die te verbeteren. Daarover gaat de gids voor systeem C op een andere site; hier blijven we bij systeem D.

Wat je huis nodig heeft

Hoe je ook kiest, een paar dingen gelden altijd.

1. Lucht moet tussen kamers kunnen stromen. Laat minstens 1,5 cm ruimte onder de binnendeuren, of zet roosters in deuren of muren.^MC
2. Geen roosters in nieuwe ramen. Vervang je ramen of kozijnen terwijl je balansventilatie hebt of krijgt, laat dan de ventilatieroosters in het raam weg.^MC Bij systeem D komt de verse lucht via de unit binnen.
3. Eerst isoleren, dan ventileren. De ISDE voor ventilatie krijg je alleen samen met een of meer isolatiemaatregelen.^RVO
4. Een vakbedrijf. Voor subsidie moet een (bouw)installatiebedrijf de hele installatie doen.^RVO Een nieuw systeem krijgt een Ventilatie Prestatie Keuring volgens BRL 8010.^MC
5. Een huis van voor 2019. De ISDE geldt voor huizen gebouwd voor 1 januari 2019, of met een vergunning aangevraagd voor 1 juli 2018.^RVO

Na het isoleren: meet hoe de lucht is

Twijfel je of je extra ventilatie nodig hebt, meet dan eerst. Een CO2-meter laat zien hoe fris de lucht in een kamer is. Duurzaam Bouwloket noemt een CO2-gehalte van 800 tot 1.000 ppm in een woning aanvaardbaar. Zit je er structureel boven, dan is het advies om bewuster te ventileren of zo nodig extra ventilatie aan te brengen.^DBL

Meet een paar nachten in de slaapkamer met de deur dicht, want daar loopt het CO2-gehalte het snelst op. Blijft het daar te hoog, ook met een raam op een kier, dan weet je waar een lokale unit het meeste doet. Blijft het overal binnen de grens, dan is een grote ingreep misschien niet nodig. Zo beslis je op een meting in plaats van op gevoel.

Een volgorde die werkt

Begin met de vraag wat je wilt verbeteren. Is de lucht in één slaapkamer muf na het isoleren, dan is een lokale unit een kleine stap. Ga je het hele huis verbouwen, bespreek dan centraal systeem D vroeg in het plan, voordat vloeren en plafonds dicht gaan. Laat in beide gevallen een installateur in huis kijken voordat je beslist. Wat het kost en welke subsidie er is, lees je in wat kost balansventilatie.

Alle uitleg voor bestaande huizen staat in de gids in een bestaande woning. Hoe het systeem werkt, lees je in wat is balansventilatie.

Veelgestelde vragen

Kan balansventilatie in een bestaande woning?

Centraal vraagt meestal een grote verbouwing. Lokaal, per kamer, kan wel.^MC

Krijg ik subsidie voor een wtw-unit per kamer?

Ja, €400, als de unit minimaal 80% rendement en 80 m³/h haalt en je ook isoleert.^RVO

Moeten de roosters in mijn ramen dicht?

Bij nieuwe ramen of kozijnen laat je de roosters weg als je balansventilatie hebt.^MC

Hoeveel ruimte moet er onder de deuren zijn?

Minstens 1,5 cm, of een rooster in de deur of muur.^MC