Wtw maakt lawaai: oorzaken en wat je eraan doet

Geluid is de klacht die bewoners van balansventilatie het vaakst noemen.^RIVM Het onderzoek wijst naar ontbrekende geluidsdempers, de plek van de unit en kanalen met onnodige bochten.^RIVM Ook vuile filters laten de unit harder werken.^MC Begin met schone filters en de juiste stand; de rest is werk voor een monteur.

Een wtw-unit draait dag en nacht. Een zacht geruis is normaal. Een brom in de slaapkamer, een fluittoon bij een ventiel of een unit die je door de hele verdieping hoort, is dat niet. In dit artikel lees je hoeveel geluid mag, waar het meestal vandaan komt en wat je eraan doet.

Wat het onderzoek liet zien

BBA Binnenmilieu en het RIVM onderzochten in 2009 en 2010 de ventilatie in 299 nieuwbouwhuizen, opgeleverd tussen 2006 en 2008: 150 met balansventilatie en 149 met mechanische afzuiging.^RIVM Ventilatiesystemen maakten veel geluid, vooral de balanssystemen. In een ruime meerderheid van de huizen met balansventilatie werd de toetsnorm voor installatiegeluid niet gehaald. In de slaapkamers was het verschil met afzuiging het grootst.^RIVM

Het onderzoek is van een tijd waarin units nog geen energielabel hadden en de bypass niet verplicht was. Sindsdien gelden voor nieuwe units wel geluidsgrenzen (zie hieronder). Maar de oorzaken die BBA vond, zitten vooral in de aanleg, en die kan een stillere unit niet oplossen.

Hoeveel geluid mag een wtw maken?

Er zijn twee getallen die je helpen.

• De unit zelf. Ventilatie-units met een energielabel mogen maximaal 45 dB maken. Voor units die in 2018 of later op de markt kwamen, is dat 40 dB.^MC Dat is het geluid van de unit, gemeten bij de unit.
• In je slaapkamer. In een nieuw gebouwde woning mag het geluid van een mechanische ventilatie of wtw-installatie in een verblijfsgebied, zoals een slaapkamer, maximaal 30 dB zijn, gemeten volgens NEN 5077.^IPLO Dat is het geluid dat bij jou aankomt, via kanalen en ventielen.

Die tweede eis geldt voor nieuwbouw. Heb je een ouder huis, dan is het een goede maat voor wat je redelijk mag verwachten. Wil je zeker weten hoeveel geluid er in je slaapkamer is, laat dan een monteur meten. Een meting met een app op je telefoon is niet nauwkeurig genoeg om iets te bewijzen.

Waar het geluid vandaan komt

BBA noemde drie oorzaken voor het lawaai van balansventilatie: het ontbreken van goede geluidsdempers, de plek waar de unit hangt, en de opbouw van de kanalen, bijvoorbeeld onnodige bochten.^RIVM Daar komen in de praktijk een paar dingen bij die je zelf kunt nagaan.

1. Vuile filters. Een vuil filter geeft meer weerstand, en de motor moet harder werken.^MC Dat hoor je. Zie wtw-filters vervangen.
2. Een te hoge stand. In de hoogste stand blaast de unit veel lucht en maakt hij meer geluid. Bewoners in het onderzoek gebruikten de hoogste standen juist niet, omdat het systeem dan veel lawaai maakte.^RIVM
3. Verstelde ventielen. Een ventiel dat te ver dicht staat, kan gaan fluiten. Een ventiel dat te ver open staat, laat meer geluid door. Ventielen zijn bij de aanleg ingeregeld; verstel ze niet op gevoel.
4. Trilling. Hangt de unit direct tegen een lichte wand of een houten vloer, dan kan die wand gaan meetrillen. Dat geeft een brom die je verder in huis hoort.
5. Een vuile unit of vuile kanalen. In het onderzoek waren veel units en toevoerkanalen vervuild, onder meer met bouwvuil.^RIVM

Wat je zelf doet

Begin bij de dingen die niets kosten. Vervang of stofzuig de filters. Zet de unit op de stand die je echt nodig hebt: de lage stand als je slaapt, een hogere als je kookt of doucht. Een systeem met CO2- en vochtsensoren doet dat zelf.^MC Kijk of de klep van de bypass vrij beweegt als je unit een bypass heeft, en of er niets tegen de unit aan staat.

Hoor je het geluid vooral bij één ventiel, kijk dan of dat ventiel schoon is. Haal het niet los als je niet weet hoe het terug moet. De stand van het ventiel bepaalt hoeveel lucht die kamer krijgt.

Merk je dat het geluid groter is geworden zonder dat je iets veranderde, dan is dat een teken. Vaak is een filter vol of een onderdeel versleten.

Houd een paar dagen bij wanneer je het geluid hoort: bij welke stand, in welke kamer en of het bij wind of regen anders is. Met die aantekeningen kan een monteur de oorzaak sneller vinden.

Wat de monteur doet

Helpt dat niet, laat dan een monteur kijken. Die kan het systeem doormeten en opnieuw inregelen. Milieu Centraal adviseert sowieso ongeveer elke 4 jaar een controle van het hele systeem, met zo nodig opnieuw inregelen.^MC Een monteur kan ook geluidsdempers plaatsen in de kanalen naar de slaapkamers, de unit losser van de wand of vloer ophangen, of een kanaal met te veel bochten anders leggen.

Is je unit oud, dan is vervangen soms de beste stap. Een box van voor 2005 vervangen is vaak zuiniger dan losse onderdelen vernieuwen.^MC Kies dan een unit met een energielabel en vraag naar het geluid bij de stand die je het meest gebruikt.

Verder lezen

Alles over onderhoud staat in de gids filters, onderhoud en geluid. Hoe de lucht door je huis loopt en wat de bypass doet, lees je in wat is balansventilatie.

Veelgestelde vragen

Hoeveel dB mag een wtw-unit maken?

Units met een energielabel maximaal 45 dB, en vanaf 2018 maximaal 40 dB.^MC In de slaapkamer van een nieuwbouwhuis mag maximaal 30 dB aankomen.^IPLO

Waarom hoor ik mijn wtw vooral in de slaapkamer?

Daar was het verschil met afzuiging in het onderzoek het grootst. Oorzaken zijn ontbrekende dempers, de plek van de unit en kanalen met bochten.^RIVM

Kan ik de wtw 's nachts lager zetten?

Ja, de lage stand is daarvoor bedoeld. Zet hem niet uit: dan komt er geen verse lucht meer binnen via de kanalen.

Waarom maakt mijn wtw-unit zoveel lawaai?

Meestal door ontbrekende geluidsdempers, de plek van de unit of kanalen met onnodige bochten (RIVM). Vuile filters laten de unit ook harder werken (Milieu Centraal).